Zamek Krzyżacki

Giżyckopedia, encyklopedia Giżycka

Zamek Krzyżacki - wzniesiony został przez Zakon Krzyżacki ok.1340 r.(tak datowany dokument wymienia pierwszego krzyżackiego komornika zamku Loetzen), jako graniczna strażnica we wschodnim pasie tzw. Wildnis, w miejscu dawniejszej warowni staropruskiej (podczas budowy motelu "Zamek" odkryto fragmenty umocnień ziemnych i drewnianej palisady), zlokalizowanej na bagnistym przesmyku między jeziorami Niegocin i Kisajno. Był siedzibą komornika, a czasowo również (XV w) prokuratora zakonnego. Składał się z domu mieszkalnego i prostokątnego dziedzińca otoczonego murem, za którym znajdowała się fosa. W 1361 r. komornik Henryk Beler z Leca uczestniczył w pojmaniu nad jeziorem Ublik Wielki księcia litewskiego - Kiejstuta i jego syna Patryka. Księciu udało się zbiec z krzyżackiej niewoli, a następnie w odwecie jego Litwini zdobyli i spalili giżycki zamek (jak również zamki w Piszu, Okartowie i Węgorzewie). Odbudowany, został ponownie zdobyty i spalony przez powstańców ze Związku Jaszczurczego podczas wojny trzynastoletniej (1454 r.), ocalał natomiast w 1656 r., kiedy oddziały litewsko-tatarskie zdobyły i spaliły Lec.

W połowie XVI w zamek gruntownie przebudowano, nadając mu charakter renesansowej siedziby, otoczonej od zachodu tzw. "ogrodem zamkowym" (dzisiejszy Park Goemae'ra). Po sekularyzacji zakonu rezydowali tutaj książęcy starostowie. Po modernizacji, dokonanej w XIX w., zamek został przekazany do dyspozycji budowniczych, a później komendantury Twierdzy Boyen. W okresie międzywojennym mieściło się w nim muzeum, o którym wspomina Melchior Wańkowicz w "Na tropach Smętka".

Do czasów współczesnych zachowało się tylko jedno skrzydło mieszkalne, pełniące w latach 60. i 70. XX w. rolę hotelu (w metalowo szklanym pawilonie, dobudowanym od strony kanału, funkcjonowała wówczas restauracja "Zamkowa", rozebrana w latach 90.), a obecnie popadającej w ruinę własności prywatnej. Na kanale Giżyckim obok zamku znajduje się zabytkowy Most Obrotowy.